حمام پهنه سمنان

حمام پهنه در گوشه غربی تکیه پهنه و در نزدیکی بقعه امام زاده یحیی شهر سمنان قرار دارد و از این رو به "حمام حضرت" نیز مشهور است.

در کتیبه این حمام، سال 856 حک شده است که البته این کتیبه اکنون وجود ندارد. امروزه کتیبه کاشی کاری منظومی بر سردر حمام با این ماده تاریخ وجود دارد که مربوط به تجدید بنای آن است: "منتخب سادات خوری بهر تاریخش نوشت*** باد این گرمابه دایر تا بود لیل و نهار" که مصراع دوم این بیت تاریخ 1296 را نشان می دهد.

بر اساس کتیبه قدیمی حمام، بانی اولیه آن خواجه غیاث الدین محمد بن خواجه تاج الدین بهرام سمنانی، وزیر ابوالقاسم بابرخان، بوده. حمام در دوره قاجاریان به دستور ملاعلی مجتهد سمنانی بازسازی شده است.

چنان که گذشت، بنیان اولیه این حمام به قرن نهم هجری قمری و دوره تیموریان باز می گردد و در دوره قاجاریان، تعمیر و تجدید بنا شد. در دهه های اخیر نیز، بنای حمام مرمت و از شال 1374 شمسی موزه مردم شناسی سمنان شد.

این بنا از دو حمام کوچک و بزرگ تشکیل شده است: حمام بزرگ شامل سربینه و گرم خانه و فضای چال حوض است. سربینه فضایی است وسیع و با قاعده مربع شکل، که بر گرداگرد آن سکوهایی قرار گرفته است. بخش میانی سربینه را با طاقی مدور که برچهار ستون قطور آجری استوار است، پوشانده اند. حوض بزرگ میانه سربینه دوطبقه است و شکلی تزیینی دارد که نشانه سلیقه های دوره قاجاریان است. نورگیری واقع در میانه سقف و بر فراز حوض روشنایی سربینه را تامین می کند. ازاره های سربینه امروزه، همانند دیگر قسمتهای حمام، کاشی آبی و سفید است. میان در -متشکل از فضای کوچک هشتی مانند و دالان مرتبط با آن- ارتباط بین سربینه و گرم خانه را برقرار می کند. گرم خانه فضایی با قاعده مستطیل شکل است که چهار ستون آجری بخش میانی آن را مجزا کرده اند. فضای چال حوض در انتهای محور اصلی گرم خانه و درگاه ورود به خزینه بر محور فرعی (عرضی) آن قرار دارد. خلوت گرم خانه در کنار خزینه  واقع است و از گوشه گرم خانه به آن وارد می شوند.

راه ورود به حمام بزرگ از آخرین طاق نمای ضلع جنوب غربی تکیه است. این طاق نما هاهنگ با نماهای تکیه است ودر پشت بغلها، تزیینات کاشی دارد. در هر طرف درگاه ووردی حمام، بر روی کاشی، تصویر یک سرباز دوره قاجاریان که شمشیر به دست دارد و بر بالای درگاه، نقش شیر و خورشید و شمشیر دیده می شود. این تزیینات جذابیت خاصی به ورودی حمام در نمای تکیه بخشیده و آن را شاخص کرده است. راه ورودی حمام، پس از سردر، با انحراف جزئی به هشتی و سپس به سربینه می رسد.

حمام کوچک نیز، که به نظر می رسد خصوصی بوده باشد، شامل سربینه و گرم خانه است. سربینه فضایی با قاعده هشت ضلعی است که امروزه سکویی در پیرامون آن دیده نمی شود. این فضا با چند پله به گرم خانه ای کوچک راه می یابد. در واقع، در این حمام، میان در حذف شده است. گرم خانه این حمام فضای کوچکی با قاعده مستطیل است که سابقا حوضی در میانه داشته است. خزینه در کنار گرم خانه قرار دارد که در تغییرات اخیر، کاملا به گرم خانه گشوده شده است. در این تغییرات همچنین گرم خانه های دو حمام کوچک و بزرگ به یکدیگر مرتبط شده اند. تون حمام در ضلع شمال غربی آن و در پشت خزینه ها واقع است. دستگاه ورودی حمام کوچک بسیار ساده است: پلکانی درگاه ورودی را به سربینه متصل می سازد. این اثر در تاریخ 30 دی 1353 با شماره ثبت 1022 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

گالری تصویر

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

logo-samandehi

" معماری قبل از هر چیز شیوه تفكر و مخصوصاً تحلیل است. معماری تجربه نیست. بنابراین هر نوع معماری باید خاص باشد. " ژا

طراحی سایت های پویا و سی دی کاتالوگ های تمام فلش- 09155570533

ارائه خدمات چاپ، کپی و صحافی فنر با قیمت ویژه در مشهد- 09352220688