کاروانسرای ده نمک گرمسار

26 سپتامبر 2015
امتیاز این مطلب از نظر شما
(5 آرا)

کاروانسرای ده نمک در جاده گرمسار- سمنان، کیلومتر 40 قرار گرفته. این کاروانسرا در دوره صفویان ساخته شده و در دوره قاجاریان، حاجی علی نقی، تاجرکاشانی، این بنا را مرمت نمود.

ژول لورنس در سال 1264 (1848 میلادی) از کاروانسرای ده نمک دیدن کرد و تصویری از آن تهیه نمود. این تصویر، کاروانسرا را در نزدیکی قلعه ای مخروبه و چندین آب انبار نشان می دهد.

تصویر کاروانسرای ده نمک اثر ژول لورنس 1848

پس از دوره قاجاریان، بنا به ضرورت این بنا تعمیر شده و در دو دهه اخیر نیز، به صورت کلی تر مرمت شده است. این کاروانسرا در حال حاضر بی استفاده و متروک است.

بنا با مساحتی بیش از 4300 مترمربع کاروانسرایی نسبتا بزرگ است. ابعاد صحن آن 34×33/5 متر است و دیگر فضاها، شامل ایوانها وایوانچه ها و حجره ها واسطبلها در پیرامون آن اند. در هر جبهه صحن، ایوانی در میانه واقع است و در طرفین هر ایوان، سه حجره و یک ایوانچه قرار دارد. تقسیمات نماها و ارتفاع ایوانها در صحن کاملا یکسان است و حجره ها همگی اندازه واحدی دارد. در کل، طرح این کاروانسرا بسیار منظم است که در طراحی کاروانسرا کمتر دیده می شود. از هر یک از پخهای گوشه های صحن، دو دالان عمود بر هم منشعب می گردد که به قسمتهای مختلف اسطبل، که در پشت حجره ها قرار دارد، راه می یابد. در میان این دو دالان، حجره ای برای چهارپاداران تعبیه شده است. این حجره نیز هم اندازه با دیگر حجره های بناست. وجود طاق نماهایی هم اندازه با عرض حجره ها در این دالانها به این قسمت نظم بیشتری بخشیده.

عرض هر یک از دالانها و طاق نماهای طرفین آن نیز به اندازه عرض یک حجره است و این موجب شده است که زنجیره حجره ها و اتاقها به دور حیاط در قاعده به صورت حلقه ای بسته در نظر آید. حلقه های متوالی حجره ها و اسطبلها را ایوانها و اتاقهای پشت آنها در میانه هر جبهه و در امتداد محورهای صحن قطع می کنند. بدین ترتیب، اسطبلها به چهار بخش ال شکل (L)  که در چهارگوشه بنا قرار گرفته اند، تقسیم شده اند.

دستگاه ورودی بنا، شامل سردر و هشتی و متعلقات آن، در میانه جبهه جنوبی قرار دارد. این قسمت تنها بخش دو طبقه کاروانسراست و در حجم کلی، صورتی شاخص یافته است.

سردر و طاق نماهای دو سوی آن، همانند دیگر کاروانسراهای دوره صفویان، از امتداد افقی نمای خارجی پیش تر آمده. این سردر مرتفع و نماسازی شده در میانه نمای ساده خارجی کاروانسرا تظاهر بیشتری یافته است. در داخل سردر، جای کتیبه یا تزیینی کمربندی دیده می شود. در طرفین طبقه اول هشتی، اتاقهایی به نگهبانان و در طبقه دوم آن، اتاقهای دیگری احتمالا به محافظان یا کاروانسرادار اختصاص داشته است. کاهش تدریجی ارتفاع عناصر بنا از سردر به هشتی و سپس ایوان پشت آن موجب شده است که به رغم دو طبقه بودن بخش ورودی، ارتفاع آن در نمای جبهه جنوبی صحن به چشم نیاید و ایوان این جبهه  نیز ارتفاعی معادل سه ایوان دیگر داشته باشد. چنان که گفتیم، اصرار معمار بر نظم و تشابه نماهای چهارگانه صحن و قرینه ساختن آنها از ویژگی های این بناست؛ به طوری که در صحن، بر جهتی تاکید نمی شود و نوعی بی جهتی القا می گردد.

چهار برج مدوّر در چهارگوشه بنا تعبیه شده که نگهبانان در بالای آنها مستقر می شده اند. فضاهای داخل برجها اشکال منظم هندسی دارند. وجود این چهار عنصر در گوشه ها سبب شده است که بنا از بیرون چون قلعه ای مستحکم به نظر آید.

دیدگاه‌ها  

مدیریت کلبه هنر
0 #2 مدیریت کلبه هنر 1395-03-18 17:37
سلام، خواهش می کنیم، در بخش منابع و مراجع ذکر شده. ;-)
م.م
0 #1 م.م 1395-03-11 19:22
سلام. ممنون اطلاعات خیلی خوبی بود. اگه ممکنه منبع اطلاعاتو ذکر کنین. ودیگه اینکه آیا میتونید کتاب کامل و جامعی در زمینه کاروانسراها بهم معرفی کنید که تمامی جزئیات مربوط به هر کاروانسرا داخلش باشه؟
ممنون

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

پربیننده ترین ها

نوشته های پدربزرگ

"فکر من در معماری و شهر سازی، قابل انعطاف کردن فضاها است. به گونه ای که جوابگوی تفاوت های بیشماری باشد. انسان با گذشت زمان، افکار و خصوصیاتش تغییر می کند، معماری نیز باید اینچنین باشد." بهرام شیر دل

افراد آنلاین

ما 34 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

تبلیغات متنی

طراحی سایت و سی دی کاتالوگ با قیمت استثنایی- 09155570533