کاروانسرای رباط کریم

کاروانسرای رباط کریم (فتحعلی شاهی) در سال ۱۲۴۵ قمری در زمان پادشاهی فتحعلی شاه قاجار بنا شد. این کاروانسرا در کیلومتر 30 جاده تهران - ساوه قرار دارد.

اکنون در بنا، کتیبه تاریخ دار وجود ندارد؛ ولی قبلا کتیبه ای به تاریخ اوایل قرن سیزدهم هجری قمری بر بالای در کاروان سرا بوده است. بر اساس منابع بررسی شده، این کاروان سرا متعلق به دوره قاجاریان است و اکنون سالم و پابرجاست.

کاروان سرای رباط کریم مساحتی در حدود 3500 متر مربع دارد. بر گرداگرد حیاط مربع شکل میانه بنا ایوانچه هایی و در پشت هر یک، حجره ای واقع است. حجره ها و نیز ایوانچه ها شکلی یکسان و اندازه ای ثابت دارند و به بنا صورتی منظم بخشیده اند. هریک از حجره ها طاقچه بندی منظمی دارد و در میانه ضلع انتهایی آن، بخاری دیواری تعبیه شده است. در میانه ی هریک از اضلاع شمال غربی و جنوب شرقی حیاط ایوانی قرارگرفته است. عرض این ایوان ها با ایوانچه های پیرامون حیاط تفاوتی ندارد، اما معمار بنا قاب مشترک ایوان جنوب شرقی با کفش کنهای طرفینش را از رخ بام حیاط بالاتر زده و صورت شاخصی بدان بخشیده است. در انتهای این ایوان، شاه نشین دو طبقه ای قرار دارد. آجرکاری ایوان ها بر الگوی دو ایوانی بنا تاکید می کند.

اسطبل ها، که کاروان سرا را احاطه کرده اند، به پنج قسمت شده اند. راه یک قسمت از اسطبل ها از فضای ورودی و انتهای ایوان شمال غربی و راه چهار قسمت دیگر از آخرین طاق نماهای اضلاع شمال شرقی و جنوب غربی حیاط است. در جوار ورودی چهار قسمت اخیر، حجره هایی برای چهار پاداران تعبیه شده که هر یک شکلی متفاوت با بقیه دارد.

دستگاه ورودی، شامل جلوخان و سردر و هشتی، در گوشه ی شمالی بنا واقع است. محور مجموعه فضاهای ورودی با محور بنا اختلاف دارد. به همین علت، هشتی با دیگر فضاهای کاروان سرا به شکلی معوج مرتبط می شود. به این ترتیب، برخلاف اکثر کاروان سراها، سردر نسبت به کاروان سرا چرخیده و در امتداد محور حیاط نیز ننشسته است. با وجود این، راه ورود به حیاط از محور حیاط است. دیوارهای خارجی در گوشه غربی کاروان سرا، برخلاف بناهای مشابه، شکل منظم هندسی ندارد. به نظر می رسد که در این قسمت، بناهای دیگری وجود داشته که مانع نظم کامل شکل بیرونی کاروان سرا شده است. جلوخان طویل کاروان سرا نیز شاید به علت وجود این بناها احداث شده باشد. امروزه قسمت های زیادی از این جلوخان تخریب شده است. سردر نمایی مشابه با ایوان ها دارد. جلوخان، به سبب طاق نماهای طرفینش و نیز طاق نماهای طرفین سردر، به حیاطی در مقابل سردر شبیه شده است. سردر مستقیما به هشتی راه می یابد. هشتی، که قاعده ای هشت و نیم هشت دارد، با طاقی رسمی بندی پوشیده شده است و از یک سو به اتاق نگهبانات و از سوی دیگر به انتهای شمال غربی حیاط راه می برد. ایوان شمال غربی، چنان که گفتیم، به همراه ایوان مقابل خود محوری قوی در طرح کاروان سرا پدید آورده که نظمی موکد را بر فضای کاروان سرا حاکم کرده است.

گالری تصویر

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

qr code logo-samandehi  
" آنچه معمار انجام می دهد، پیش از آنکه تبدیل به یک بنا شود، باید پاسخی باشد به نهاد انسان." لویی کان

طراحی سایت های پویا و سی دی کاتالوگ های تمام فلش- 09155570533

ارائه خدمات چاپ، کپی و صحافی فنر با قیمت ویژه در مشهد- 09352220688