کاروانسرای شاه عباسی نیشابور

کاروانسرای شاه عباسی نیشابور، در استان خراسان رضوی، شهرستان نیشابور، خیابان امام خمینی(ره)، نرسیده به میدان خیام قرار گرفته است. با توجه به سبک معماری این کاروانسرا، آن از آثار دوره صفویان معرفی کرده اند.

در جلوی کاروانسرا، آب انباری وجود دارد که دو بادگیر دارد. البته امروزه این آب انبار وجود ندارد. این کاروانسرا مدتی مقر ژاندارمری شهر بوده است که در آن زمان مرمت شده و تغییراتی در ساختمان آن داده اند. این بنا هم اکنون موزه نیشابور شده است. گفتنی است که این بنا با مساحتی در حدود 4900 مترمربع از کاروانسراهای نسبتا بزرگ به شمار می رود.

حیاطی مربع شکل، با گوشه های پخ، در میانه بنا قرار دارد و با چهار ایوان و بیست و چهار ایوانچه، که هر یک حجره ای در پشت خود دارد، احاطه شده است. اسطبلها در ردیف دوم در پیرامون حیاط حلقه زده اند. اسطبلها شامل فضاهایی ستون دار در گوشه های حیاط و فضاهای طویلی اند که آنها را به یکدیگر مرتبط می کنند. در کل، در طرح این کاروانسرا، سطح زیادی به اسطبل اختصاص یافته است و حجره ها نسبت به آنها سطح کمی را اشغال کرده اند. راه ورود به اسطبلها از پخهای گوشه های حیاط و بدون عنصر واسطه بوده است. این شیوه دسترس به ندرت در کاروانسراهای دیگر دیده می شود. در دوره اخیر، ایوانها را نیز به اسطبلها گشوده اند.

راه ورود به کاروانسرا از میانه ضلع شمالی آن است. سردر مرتفع بنا، مطابق با سلیقه دوره صفویان، از امتداد افقی نمای ضلع ورودی این جبهه بیرون زده است. طاق نماهایی در دو طبقه طرفین پخ خورده سردر حجم آن را تراش خورده کرده اند. ردیف طاق نماها در دو سوی سردر نمای جبهه ورودی را از دیگر نماهای خارجی متمایز و زمینه ای مناسب برای تاکید بر سردر ایجاد کرده است. سه ضلع دیگر کاروانسرا نمایی ساده و بدون تزیین دارند. بعلاوه، سردر با آجرکاری در پیشانی و پشت بغلها تشخص بیشتری یافته است. سردر به هشتی وسیعی راه می یابد که سقف رسمی بندی دارد. در دو سوی هشتی، غرفه ها و اتاقهایی بوده که امروزه تخریب شده و در نتیجه، هشتی نیز به اسطبلهای دو سوی این جبهه باز شده است. هشتی مستقیما به ایوان جبهه شمالی و سپس حیاط کاروانسرا راه می یابد.

تقسیمات چهار نمای پیرامون حیاط با یکدیگر مشابه و حاکی از نظمی دقیق است. رخ بام کلی حیاط را نمای ایوانها شکسته است. ایوانهای دو جبهه شمالی و جنوبی از دو ایوان دیگر اندکی بلندترند و بر محور ورودی تاکید می کنند. دو ایوان شرقی و غربی نیز با آجرکاری در پیشانی شاخص شده اند. حیاط کاروانسرا امروزه با حوضی در میانه و باغچه هایی در اطراف آن محوطه سازی شده که در نقشه های ارائه شده در اینجا نیامده است. همچنین در پیرامون کاروانسرا، چهار برج وجود داشته است که از میان رفته اند.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

qr code logo-samandehi  
" حقایق علمی بهانه ای برای معماری هستند نه توجیهی برای آن." پیتر آیزنمن

طراحی سایت های پویا و سی دی کاتالوگ های تمام فلش- 09155570533

ارائه خدمات چاپ، کپی و صحافی فنر با قیمت ویژه در مشهد- 09352220688