بازار تبريز

12 جون 2014
امتیاز این مطلب از نظر شما
(6 آرا)

بازار تبریز با مساحتی حدود یک کیلومتر مربع، یکی از بزرگترین و مهمترین بازارهای سرپوشیده در سطح ایران و جهان به شمار می رود.

بازار تبریز در مرداد ماه سال 1389 خورشیدی به عنوان نخستین بازار جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. این بازار از بازارچه ها، تیمچه ها، سراها و کاروانسراهای متعددی تشکیل یافته است. پیش تر به جهت قرار گرفتن شهر تبریز بر سر چهارراه جاده ابریشم و گذر روزانه هزاران کاروان از کشورهای مختلف آسیایی، آفریقایی و اروپایی از آن، این شهر و بازار آن از رونق بسیار خوبی برخوردار بوده است.

این بازار حدود 3 سده پیش و پس از وقوع زمین لرزه تاریخی تبریز، استان آذربایجان شرقی، در سال 1193 ه.ق توسط امیر نجفقلی خان دنبلی حاکم وقت تبریز بازسازی شد. بازار تبریز در سال 1354 خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. تاریخ بنای این مجموعه مشخص نیست؛ ولی بسیاری از جهانگردانی که از سده چهارم هجری تا دوره قاجاریان از این بازار بازدید کرده اند، درباره آن اطلاعاتی ارائه داده اند. بسیاری از گردشگران و جهانگردان نظیر ابن بطوطه، مارکو پولو، جاکسن، اولیای چلبی، یاقوت حموی، گاسپار دروویل، الکسیس سوکتیکف، ژان شاردن، اوژن فلاندن، جان کارت رایت، جملی کاردی، کلاویخو، رابرت گرنت واتسن، حمدالله مستوفی و مقدسی، از رونق و شکوه بازار تبریز تمجید کرده اند. این بازار با داشتن حدود 5500 باب حجره، مغازه و فروشگاه، 40 گونه شغل، 35 باب سرا، 25 باب تیمچه، 20 باب مسجد، 20 باب راسته و راسته بازار، 11 باب دالان و 9 باب مدرسه دینی، به عنوان اصلی ترین مرکز داد و ستد مردم تبریز شناخته می شود.

هسته مرکزی شهر تبریز در داخل یک چهار ضلعی قرار گرفته و بازار تبریز در مرکز این چهارضلعی واقع شده. این بازار از سمت شرق به عالی قاپو (مجموعه کاخ های ولی عهدنشین) و از سمت غرب به مسجد جامع محدود شده و از سمت شمال، بخش هایی از شمال رودخانه مهران رود را شامل می شود و این دو بخش به وسیله پل های چوبی که در امتداد راسته بازار قرار دارند، به هم متصل می شوند. نخستین نقشه از بازار تبریز در سال 1327 هجری، در بخشی از نقشه دار السلطنه تبریز و به دست اسدالله خان مراغه ای ترسیم شد. نقشه این بازار در بخش شمال شرقی نقشه مذکور رسم شده و اکثر جای های مهم آن نظیر تیمچه ها و کاروانسراها در این نقشه نام گذاری شده اند. از نیمه دوم سده سیزدهم، تاجران انگلیسی تبار از طریق جاده ابریشم و پس از عبور از شهرهای استانبول و طرابوزان، کالاهای تجاری خود را به بازار تبریز منتقل می کردند.

این بازار در زمان عباس میرزا به مرکز تجارت انگلیسی ها مبدل شده بود. تبریز پس از سده سیزدهم، پایگاه اصلی تجارت اروپا با مناطق شمالی ایران به شمار می رفت؛ به گونه ای که در سال 1256 خورشیدی، این شهر 25 تا 33 درصد از کل مراودات تجاری کشور را عهده دار بود و از این حیث برتر از تهران محسوب می شد. همچنین تا سال 1285 خورشیدی، تبریز مرکز اصلی تجارت ایران با آسیای میانه شناخته می شد. اروپاییان؛ آینه، انواع پارچه های ابریشمی، مخملی و نخی، پنبه، چیت موصلی، شکر، شیشه، فلز، قند و سایر محصولات ماشینی را وارد تبریز می کردند. بازاریان تبریزی نیز ابریشم و مقداری ابریشم ماشینی، اسلحه، تنباکو، خشکبار، رنگ، شال، مازو و موم به بازرگانان اروپایی می فروختند. البته همواره این داد و ستدها به نفع اروپاییان تمام می شد. پیش تر یکی از ارکان های اصلی و اساسی بازار تبریز، ارامنه بودند؛ به طوری که یکی از گردشگران فرانسوی از جایگاه ویژه و ممتاز مغازه های آنها در این بازار در تجارت با تاجران روس خبر داده است. ارامنه داد و ستد بسیاری با اروپاییان داشتند؛ به گونه ای که ارامنه گرجستان برای نخستین بار کالاهای انگلیسی را از استانبول خریداری کرده و وارد مناطق شمالی ایران کردند. کنسولگری فرانسه در سال 1285 خورشیدی، شمار ارامنه تبریز را بالغ بر 5000 نفر دانسته و اضافه کرده که گروهی از آنان که در سال 1242 خورشیدی به روسیه رفته بودند، به این شهر باز می گردند و از همین روی شمار ارامنه تبریز روز به روز افزایش می یابد.

بازار امیر: بازار امیر یکی از مهم ترین و پر رونق ترین بازارهای تبریز است. میرزا محمدخان امیر نظام، فرزند شیخ علی‌خان وزیر شاه سلیمان و نوه میر آخور شیخ صفی الدین اردبیلی، این بازار را بنا نهاد. وی در زمان ولیعهدی عباس میرزای نایب السلطنه وارد تبریز شده و به جهت حمایت های او به سمت امیر نظامی رسید.

بازار بلور فروشان: بازار بلور فروشان (قیزبستی) پیش تر مکان فروش بهترین وسایل شیشه ای از جمله بلور در سطح تبریز بود. تیمچه ها و سراهای آن شامل: تیمچه قند فروشان، تیمچه مظفریه، دالان بادامچی لر، دالان حاج شفیع، دالان میرزا مهدی، سرای میرزا مهدی و سرای گرجیلر (جورجیلر)، می باشد.

بازار حرمخانه: از تیمچه ها و سراهای بازار حرمخانه می توان به: تیمچه سعدیه، تیمچه هاشمیه، سرای آلمانی ها و سرای صاحب دیوان اشاره کرد.

بازار شیشه گرخانه: بازار شیشه گرخانه در گذشته محل فروش انواع شیشه بوده و بیش تر دکان های آن به شیشه سازی مشغول بوده اند. این بازار پیش تر از دو سرا به نام های حاج رسول و میرزا علی النقی، تشکیل یافته بود؛ ولی شهرداری تبریز این دو سرا را تخریب کرده و در محل آن ها، بازار و پارک شمس تبریزی را احداث نمود. امروزه بازار شیشه گرخانه محل عرضه انواع لوازم آرایشی و لوازم التحریر است.

بازار صادقیه: بازار صادقیه از گذشته تا به امروز، محل فروش انواع قالی دست بافت تبریز بوده. از تیمچه ها و سراهای معروف این بازار می توان به: تیمچه حاج رحیم، دالان خونی، سرای بزرگ شاهزاده، سرای دباغایی، سرای دودری، سرای قدیم سید حسین، سرای کوچک شاهزاده و سرای میانه سید حسین اشاره نمود.

بازار عباچی: تیمچه اخلاقی، تیمچه حسینی، تیمچه شعرباغان و سرای میراسماعیل از تیمچه‌ها و سراهای مهم بازار عباچی محسوب می گردند.

بازار کفاشان: بازار کفاشان یکی از عمده ترین مکان های تولید و عرضه کفش در تبریز است. تیمچه ها و سراهای متعدد این بازار، محل دوخت و تولید انواع کفش است. از مهم ترین تیمچه ها و سراهای بازار کفاشان می توان به: تیمچه امید، تیمچه حاج ابوالقاسم، سرای امید و سرای حاج ابوالقاسم اشاره کرد.

بازار یمنی دوز: بازار یمنی دوز در گذشته محل دوخت نوعی کفش محلی به نام یمنی بوده. تیمچه شفیع و سراهای آقا، شاهزاده و شفیع، از مشهورترین تیمچه ها و سراهای این بازار به شمار می روند.

راسته بازار: راسته بازار جزء یکی از بزرگترین بازارچه های بازار تبریز است. تیمچه ها و سراهای متعددی در این بازار وجود دارد که محل عرضه بسیاری از اقلام مورد نیاز مردم است و از این حیث به بازار ملی نیز شهرت دارد. تیمچه حاج تقی، تیمچه حاج شیخ، تیمچه حاج صفر علی، تیمچه حاج محمد قلی، تیمچه های دودری، دالان خان، سرای حاج محمدقلی، سرای در عباسی، سرای دودری، سرای شیخ کاظم، سرای کچه چی لی، سرای گرچیلر (جورچلر)، سرای میرزا مهدی، سرای میانه حاج سید حسین، سرای میرزا جلیل و سرای نوی حاج سید حسین، از مهم ترین تیمچه ها و سراهای راسته بازار محسوب می شوند.

گالری تصویر

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

پربیننده ترین ها

نوشته های پدربزرگ

"معماری علم نیست. معماری فرایند ترکیبی عظیم است که هزاران کارکرد معین انسانی را به هم تلفیق می کند و همان معماری باقی می ماند. نیت معماری ایجاد هماهنگی میان جهان مادی و زندگی انسان است." آلوار آلتو

افراد آنلاین

ما 86 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

تبلیغات متنی

طراحی سایت و سی دی کاتالوگ با قیمت استثنایی- 09155570533