باغ ارم

06 می 2014
امتیاز این مطلب از نظر شما
(3 آرا)

باغ ارم یک باغ تاریخی- ایرانی در شهر شیراز، استان فارس می باشد و شامل چند بنای تاریخی و باغ گیاه شناسی است. تاریخ ساخت و بنیان گذار اولیه باغ ارم شیراز، به درستی مشخص نیست؛ ولی توصیف هایی از آن در سفرنامه های متعلق به قرن دهم و یازدهم هجری آمده. این باغ تنوع گیاهی بسیار بالایی دارد و گیاهان بسیاری از نقاط مختلف جهان در این باغ کاشته شده؛ به شکلی که باغ در قالب یک نمایشگاه از انواع گلها و گیاهان در آمده است.

در حال حاضر این باغ در اختیار دانشگاه شیراز؛ باغ گیاه شناسی آن در اختیار دانشکده کشاورزی و ساختمان باغ در اختیار دانشکده حقوق قرار دارد. در تاریخ 6 تیرماه 1390 در سی و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو، باغ ارم شیراز به همراه هشت باغ دیگر ایرانی در فهرست میراث جهانی ثبت گردید. عمارت وسط باغ، هسته مرکزی این باغ محسوب می شود. این عمارت، از سه طبقه، با تزئینات فراوان تشکیل شده. اتاق های طبقه زیرین که تقریباً زیرزمین هستند، محلی برای استراحت در روزهای گرم تابستان می باشند. تزئینات این اتاق ها، کاشی کاری هایی رنگارنگ است. دو طبقه بالایی دارای ستون هایی است که از تخت جمشید الهام گرفته شده. در پیشانی بنا، دو نیم دایره در دو طرف و یک تابلو بزرگ در وسط قرار گرفته که از 3 هلال روی هم تشکیل شده است. این تابلو، تصاویری از شاهنامه فردوسی و نبرد شاهان قاجار را نشان می دهد. این بنا بیش از هفتاد سال به خوانین قشقایی تعلق داشته که در دوران پهلوی مصادره شده است.

عمارت اصلی باغ ارم شیراز نمونه نسبتا كاملی از ساختمانهای اواسط دوره قاجاریه است. شیوه معماری عمارت باغ ارم شیراز كه در دوره پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار بنا گردیده با ویژگی هایی كه دارد همچون سایر بناهای همانند آن دوره پیروی از اصلوب معماری زندیه و صفویه است. حتی نقوش كاشیهای نمای عمارت نیز تقلید كاملی از تصاویر روی دیوارهای یكی از عمارات عهد صفویه می باشد.

بام عمارت اصلی شیروانی است و در جلو، ایوانی دو ستونی با سقف مسطح دارد. ساختمان فعلی باغ ارم شیراز كه واجد خصوصیات معماری دوره صفویه تا قاجاریه است در زمان پادشاهی ناصرالدین شاه، بدستور و خواست حسنعلی خان حاج نصیرالملك شیراز با خراب كردن عمارت پیشین و برجای آن بنا گردیده است. عمارت پیشین باغ ارم بوسیله جانی خان و محمد قلی خان ایلخانی قشقائی بنا شده بود. سازنده و مهندس عمارت با شكوه فعلی باغ حاجی محمد حسن معمار شیرازی است. عمارت اصلی باغ ارم كه فعلاً موجود و از ساخته های دو نصیر الملك بشمار می آید در سمت مغرب باغ قرار دارد. این عمارت رو به مشرق می باشد و از لحاظ معماری، نقاشی، حجاری، كاشی كاری و گچبری شاهكار صنعت و هنر دوره قاجاریه است. طبقه زیرین كه هم سطح زمین است در وسط دارای یك تالار اصلی بنام حوضخانه است. دو طرف این حوضخانه دو راهرو است و در انتهای هر دو راهرو پله هایی برای رفتن به طبقه بالا ساخته شده. در دو طرف راهروها نیز دو سالن بزرگ قرار دارد. مجاور سالن ضلع جنوبی آشپزخانه خیلی وسیعی است. طبقه دوم عمارت، در وسط ایوانی بزرگ با دو ستون بلند دارد. در پشت این ایوان یك سالن بزرگ واقع و دو جانب آن دو راهرو می باشد كه بالای آن دو گوشوار است و چهار طاق نیز در طرفین راهروها است. در دو طرف ایوان بزرگ دو ایوان كوچك رو به مشرق قرار دارد كه پشت آنها ارسی ها و درك هایی است. این ایوانها هر كدام دارای دو ستون سنگی یكپارچه كوچك می باشد. انتهای شمالی و جنوبی عمارت نیز دو راهرو است. در ضلع جنوبی این طبقه هم در بالای آشپزخانه طبقه زیرین یك آشپزخانه وسیع و به همان اندازه وجود دارد. طبقه سوم در وسط دارای یك سالن بزرگ مشابه سالن طبقه دوم است كه پنجره های آن به ایوان اصلی باز می شود و در دو طرف این سالن دو راهرو قرار دارد.

در جنب راهرو ضلع شمالی عمارت دو اطاق و در جنب راهرو ضلع جنوبی یك اطاق و یك سالن بزرگ است. دو ایوان نیز در دو طرف همانند ایوانهای طبقه دوم و درست بالای آنها قرار دارد. بالای آشپزخانه طبقه دوم در طبقه سوم بصورت تراس است. هشت باب اتاق هم در جنوب ضلع شمالی عمارت اصلی و چسبیده به آن قرار دارد. این مجموعه هشت اطاقی همان بار بندی است كه فرصت الدوله شیرازی در آثار عجم به آن اشاره نموده. این اتاقها در سال های اخیر مرمت شده و در حال حاضر به واحد سرپرستی و امور اداری باغ اختصاص یافته. در كنار در ورودی شرقی باغ نیز دو اتاق قرار گرفته كه برای سكونت نگهبانان و خدمه ایجاد شده است. در پشت ساختمان اصلی یعنی در طرف مغرب باغ عمارت و محوطه اندرون قرار دارد. عمارت اندرون دارای دو سالن و پنج اتاق است. ایوان ساختمان اصلی كه رو به مشرق است چنانكه گفتیم در طبقه دوم و سوم قرار دارد. در جلو این ایوان زیبا دو ستون سنگی یكپارچه بلند واقع شده و سرستون ها به طرز ماهرانه ای حجاری شده. نقش سرستون ها را تصویر مردانی با لباسهای دوره قاجاریه و گل و بوته هائی به طور قرینه تشكیل می دهد.

در میان ساختمان های دوره قاجاریه در شیراز ایوان دو ستونی باغ ارم از نظر دارا بودن تزئینات گچ بری زیبا بر دیوارهای سه جانب آن نسبت به بناهای مشابه دارای امتیاز خاصی است. كف سالنهای طبقه پایین عمارت هم سطح زمین است. تالار مركزی واقع در طبقه پایین را كه به حوضخانه معروف است برای استراحت در روزهای گرم تابستان ایجاد نموده اند. این تالار دارای آب نمایی است و نهر آب از وسط آن می گذرد و سپس به استخر بزرگی در جلو عمارت مربوط می شود. در وسط تالار حوضخانه یك ستون سنگی حجاری شده قرار گرفته و دیوارها و كف تالار با كاشی های هفت رنگ كه به طرزی زیبا و ماهرانه بكار رفته مزین است. سقف حوضخانه با كاشیهای معرق و هفت رنگ پوشیده شده كه تصاویر زیبایی از شكارگاهها و مناظر طبیعت و داستان خسرو و شیرین و نقوش دیگر را در بر دارد. كاشیهای سقف حوضخانه را باید از بهترین های این هنر در دوره قاجاریه دانست. كاشی های نمای عمارت نیز دارای زیبایی ها و ویژگیهای خیره كننده و دلپذیری است. كاشیكاری ها عموماً به سبك كارهای دوره زندیه و قاجاریه است و طرحها و مناظر بدیعی در آنها بنظر می رسد. كاشیهای نمای عمارت اصلی و عمارت اندرون باغ در اصطلاح اهل این فن مشهور به كاشی هفت رنگ است. از نظر هنر عالی نقاشی نیز این عمارت بی نصیب نمانده. سقف دو سالن طبقه سوم ساختمان كه با تیرهای چوبی و تخته های منظم پوشیده شده دارای نقاشی های زیبا و بسیار نفیسی است. در این نقاشی ها گل و بوته و طرحهای اسلیمی و تابلوهای متعدد از شكارگاه ها و چهره زنان و تصاویری از قصرهایی به سبك اروپایی نشان داده شده. این نقاشی ها شباهت زیادی به نقاشی های سقف ایوان و اتاقهای عمارت دیوانخانه قوام الملكی یا باغ قوام كه اثر لطفعلی خان صورتگر است دارد. هنر ظریف نقاشی روی سقف كه اهل این فن آنرا مرجوك (بر وزن مردمك) نامند در دوره قاجاریه در شهر شیراز كاملاً رواج داشته است.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

پربیننده ترین ها

نوشته های پدربزرگ

"وقتی ما به دنبال ساختارها هستیم از متغیرها غافل می مانیم، فرهنگ و شیوه های قومی هر لحظه تغییر می کند پس روش ساختارگراها نمی تواند صحیح باشد و یک متن هرگز مفهوم واقعی خودش را آشکار نمی کند، زیرا مولف آن متن حضور ندارد و هر بیننده و یا هرکس که آن متن را قرائت کند، می تواند دریافتی متفاوت از قصد و هدف مولف داشته باشد.” ژاک دریدا

افراد آنلاین

ما 33 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

تبلیغات متنی

طراحی سایت و سی دی کاتالوگ با قیمت استثنایی- 09155570533