مسجد مغاک عطاری

بخارا پنجمین شهر بزرگ ازبکستان می باشد که؛ در جلگه واقع در مسیر سفلای رود زرافشان و کنار کانال شاهرود (شهر رود) واقع است. بخارا (همراه با سمرقند) یکی از دو شهر عمده تاجیکنشین و فارسی‌ زبان ازبکستان است.

اکثریت مردم بخارا تا به امروز به زبان فارسی با گویش ویژه آسیای مرکزی که امروزه به زبان فارسی تاجیکی معروف شده حرف می‌ زنند که برخی منابع میزان فارسی‌ زبانان این شهر را 90 درصد ذکر کرده‌ اند. اما در آغاز سده شانزدهم میلادی بود که، ازبکان کوچ نشین به منطقه بخارا حمله کرده، آن را اشغال نمودند و سخت‌ گیری‌ های دینی را آغاز نمودند. در این بین حقوق یهودیان بخارا پایمال شد و شماری از آنان ناچار به پذیرش اسلام شدند. در هنگام فرمانروایی ازبکان یهودیان بخارا رنج‌ های فراوانی را تاب آوردند. آنان ناگزیر از پوشیدن جامه‌ های سیاه و زرد (عسلی) شدند تا از مسلمانان جدا نمایانده شوند.

کنیسه یا کنیسای یا کنشت به نیایشگاه یهودیان و یا محل اجتماعات دینی یهودیان گفته می‌ شود. در سال 1620 میلادی بود که، نخستین کنیسه در شهر بخارا ساخته شد. این کار بر خلاف قانون خلیفه ی دوم "عمر" بود که ساخت کنیسه‌ های تازه را ناروا می‌ دانست در حالی که ویران کردن کنیسه‌ هایی که پیش از اسلام ساخته شده بودند را نیز ناروا می‌ دانست.

اما پیش از ساخت نخستین کنیسه، یهودیان جایگاهی مشترک در مسجد مسلمانان داشتند. این مسجد، مغاک عطاری (عطاران) نام داشت. برخی از منابع می‌گویند که یهودیان و مسلمانان در کنار هم در جایی یگانه و همزمان نیایش می‌ کردند و برخی می گویند که یهودیان پس از مسلمانان نیایش می‌ کردند.

در گذر سده هجدهم، یهودیان بخارایی با آزارهای شایان توجهی رو به‌ رو شدند. مراکز آنان از کار باز ماند و آنان برای تغییر دین زیر فشار قرار گرفتند. شمار آنان آشکارا کاسته شد تا جایی که کم و بیش از میان رفتند. فشار برای اسلام‌ آوری، آزارها و جدا کردن آنان از دیگر یهودیان جهان مایه ی نا آگاهی آنان از آموزه های دین یهود گردید. آن ها تنها 3 کتاب از 5 کتاب تورات را در دست داشتند و عبری نیز نمی‌ دانستند. در میانه سده هجدهم، بیشتر یهودیان بخارایی در امارت بخارا می‌ زیستند.

و اما مسجد مغاک عطاری (عطاران)؛ که طی قرون بسیار مورد مرمت قرار گرفته است. بنایی کوچک که احتمالا مسجدی بوده که توسط همسایگان مسجد و برای استفاده آنان ساخته شده است. مهم ترین ویژگی بنا نمای سردر جنوبی آن است که به صورتی غیر متعادل ساخته شده و تازه ترین و معتبرترین تحقیقی که در مورد این بنا به عمل آمده است کتاب (و.ا.نیلسن) است. تاریخ بنای سردر را اوایل قرن دوازدهم میلادی دانسته اند. این سردر بسیار آسیب دیده اما دارای چندین ویژگی قابل اعتناست: استفاده از جرزهای مدور و سمرقند مانند جرزهای بنای معروف رباط ملک واقع در صحرای میان بخارا و سمرقند و ترکیبی از آجرکاری، گچکاری و رخام گچی به منظور نوعی تزئین درحالی که نوع دیگر تنها با استفاده هندسی از آجر و گچ ایجاد شده است.

بخش اعظم مسجد موسوم به "خالایان" روی مسجدی قدیمیتر که هنوز تاریخ بنای آن معلوم نشده ساخته شده است. اما مناره دیدنی آن که حدود 45 متر ارتفاع دارد متعلق به بنایی قدیمی تر است و می توان آن را متعلق به دوران ارسلان شاه قراخانی دانست. این بنا از آن جهت قابل توجه است که در آن از آجر به صورت حلقه های متحد المرکز دارای طرحهای مختلف برای تزئین استفاده شده است.

استفاده از این طرحها از آسیای مرکزی گرفته تا بین النهرین و سوریه گسترده بوده است. براساس مطالعاتی که نیلسن در مورد این بنا کرده برخلاف نظریه رایج قسمت بالایی مناره همزمان با قسمت اصلی استوانه ای آن ساخته شده است.

گالری تصویر

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

logo-samandehi

" هرگاه راه حل های فنی هم ارزش بسیاری، برای حل یک مشکل وجود داشته باشند، آن راه حلی که به مخاطب، پیامی از زیبایی و احساس ارائه می کند، معماریست." لویی باراگان

طراحی سایت های پویا و سی دی کاتالوگ های تمام فلش- 09155570533

ارائه خدمات چاپ، کپی و صحافی فنر با قیمت ویژه در مشهد- 09352220688