خانه ایرانی

14 اکتبر 2013
امتیاز این مطلب از نظر شما
(4 آرا)

واژه خانه که امروز مصطلح است، درگذشته به اتاق، اطلاق می شده است. اتاق خصوصی را وستاخ یا گستاخ یا وثاق می نامیدند. از واژه سرا، به جای کلمه خانه در معنای امروزی آن استفاده می شده است. درجنوب ایران اصطلاح خانه سرا، به معنای سرایی با اتاق است.

اما یکی از مسائل مهم درخانه سازی ایرانی، جهت قرارگرفتن خانه یا رون است که به تبع آب و هوا، طرز تابش آفتاب و جهت وزش باد و مکان استقرار و جنس زمین انتخاب می شده است. معماران ایرانی برای تعیین جهت قرار گرفتن خانه یا رون، از شکل شش ضلعی استفاده می کرده اند. شش ضلعی شکلی است که چون در ساخت آن از مثلث متساوی الاضلاع استفاده می شود، نمی توان آن را اشتباه کشید. در ایران سه رون مشخص کرده اند: رون راسته، رون اصفهانی، رون کرمانی. در رون راسته جهت تقریبا رو به قبله است. رون اصفهانی، جهت شمال غربی - جنوب شرقی دارد. و رون کرمانی جهت غربی - شرقی دارد.

موضوع مهم دیگری که در ساخت خانه در نظر گرفته می شد، پنام، بود. پنام نام دستمال و پارچه ای بود که موبدان در مقابل دهان خود می آویختند و تقریبا به معنای عایق یا مانعی برای رسیدن چیزی از یک جسم به جسم دیگر است. درخانه های متکاملتر که در آن ها زندگی خصوصی از زندگی عمومی به طرز زیبایی جدا می شد، ارسن خانه شامل اندرونی، بیرونی، باره بند، حیاط و باغچه و.... بود که نسبت به نوع خانه و به عبارت دیگر ساده بودن فضاها و استفاده از پیمون بزرگ و کوچک و خرده پیمون تغییر می کرد. کلیه عناصر فضایی خانه براساس پیمون در این سه نظام، براساس تناسبات طلایی ایرانی که از مستطیلی در داخل یک شش ضلعی بدست می آید، طراحی می شد. در تصویر زیر انواع رون ها نمایش داده شده است.

استاد پیرنیا درمقاله خانه ایرانی؛ فضاهای خانه را در سه پیمون بزرگ، کوچک و خرده پیمون توضیح داده اند که چند مورد از آنها عبارتند از: سر در، هشتی، راهرو، حیاط یا میانسرا، اتاق و ... . ایشان درمقاله خود بیان می کنند؛ اغلب خانه ها بخصوص خانه های مجلل دارای سردر یا درگاه بودند. و سکوهای کناری، پاخوره نام داشتند. بعد از سردر، هشت یا هشتی یا کریاس قرار می گرفت. هشت چیزی بود که از فضاهای داخلی خانه، بیرون می آمد و با بیرون خانه مرتبط می شد و این فضاها و راهرو های پیچ در پیچ منتهی به حیاط های اندورنی و بیرونی، مانع دید غریبه ها می شد و درعین حال عملکردهای جالب دیگری داشت، ازقبیل ایجاد مکث، تقسیم فضایی و ایجاد محلی برای انتظار. در تصویر زیر می توانید نمونه ای هشتی را مشاهده کنید.

راهرو، هشتی را به فضاهای مختلف از جمله فضای مهمان و اندرونی متصل می کرد. در شهرهایی مثل شیراز، یزد و ... حیاط نقش باغ کوچک را داشته است. و اتاق درخانه های ایرانی به صورت پستو، دو دری، سه دری، پنج دری، تالار و ... ساخته می شده است که هر یک ویژگی های خود را داشت. یکی از گرایش های ایرانیان در خانه سازی، ایجاد ارتباط بصری بین اتاق و فضای بیرون آن است.

به نقل از جناب آقای دکتر صحاف: "معماری  ایرانی، معماری انعطاف پذیری است و آنگونه که می بینیم، یک فضا به یک عملکرد خاص، اقتباس ندارد و این دلالت بر این دارد که فضاهای خانه ایرانی در هم شناورند و این از ویژگی های خاص معماری ایرانی است."

و در پایان لازم به ذکر است که: برای توضیحات بیشتر در مقوله خانه ایرانی می توان به مقاله استاد پیرنیا؛ " آشنایی بامعماری ایرانی" به تدوین استاد معماریان، مراجعه نمائید و همچنین می توان به 2 کتاب مرحوم پیرنیا درهمین زمینه اشاره نمود: کتابهای " معماری ایرانی" و " خانه درونگرا و برون گرا"

دیدگاه‌ها  

ارمان
+1 #1 ارمان 1395-09-21 11:06
عالی بود

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

پربیننده ترین ها

نوشته های پدربزرگ

" معماری یک بازی زیباست. برای این بازی، هم به مقررات نیاز داری و هم به بازیکن.تو اگر بخواهی نظریه پرداز یا تاریخ دان شوی، باید مقررات را مطالعه کنی. اما اگر می خواهی طراح شوی، باید به تمرین بازی نیز بپردازی." الکساندر تومبازیس

افراد آنلاین

ما 65 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

تبلیغات متنی

طراحی سایت و سی دی کاتالوگ با قیمت استثنایی- 09155570533