مدرسه چهارباغ اصفهان

04 مارس 2014
امتیاز این مطلب از نظر شما
(4 آرا)

مدرسه چهارباغ اصفهان، در خیابان چهارباغ عباسی، نبش خیابان آمادگاه قرار گرفته. این مدرسه كه به نام مدرسه سلطانی و مدرسه مادر شاه نیز نامیده می شد، آخرین بنای تاریخی باشكوه عهد صفویه در اصفهان است، كه برای تدریس و تعلیم طلاب علوم دینی در دوره آخرین پادشاه صفویه، شاه سلطان حسین از سال 1116 تا 1126 هجری ساخته شده است.

بانی مدرسه چهارباغ و کاروانسرای مجاور آن شاه سلطان حسین صفوی است. بنا به سرکاری آقا کمال جمعدار خزانه ساخته شده. خطاطان کتیبه های بنا محمدصالح اصفهانی، محمدمهدی حسینی، عبدالرحیم جزایری، علی نقی امامی، محمدمومن حسینی و محمد رضا امامی بوده اند و سنگاب هشتی توسط محمد طاهر ساخته شده است.

سبک معماری این بنا به شیوه اصفهانی است. از نظر تناسب معماری و زیبایی طرح کاشی کاری، گنبد مدرسه چهارباغ بعد از مسجد شیخ لطف الله قرار دارد ولی در نظر استادان بزرگ این فن، در مجلّل این بنا که با طلا و نقره تزئین شده‌ از لحاظ زرگری، طلاکاری، طراحی و قلمزنی، شاهکاری از صنایع ظریفه‌ است و نظیر ندارد. مدرسه چهار باغ از لحاظ کاشی‌کاری هم دارای اهمیت است و انواع مختلف این فن را مانند کاشی هفت رنگ، معرق، گره چینی، پیلی و معقلی را در خود جای داده و در حقیقت موزه کاشی‌کاری اصفهان می باشد. محراب و منبر یکپارچه مرمری، حجره مخصوص شاه سلطان حسین، کاشی کاری بی نظیر مدخل مدرسه، خطوط نستعلیق کتیبه ها و پنجره های چوبی آلت بری شده از قسمت های بسیار جالب و تماشایی این بنای نفیس تاریخی است.

از طرفی درختان چنار كهنسال و نهر آبی كه در این مدرسه جریان دارد، بر زیبایی تزئینات نفیس كاشیكاری آن افزوده و بنای مزبور را بسیار فرح بخش و روح نواز نموده است. اکثر کتیبه های این بنا به خط ثلث عالی عبدالرحیم جزایری است و کتیبه سردر بازار سلطانی تاریخ 1122 ه‍.ق را دارد. کاروانسرای مادر شاه که مجلل ترین اقامتگاه مسافرین سه سده پیش بوده و متصل به ساختمان های مدرسه چهارباغ، در ضلع شرقی آن است، هم اکنون تبدیل به مهمانسرایی به نام مهمانسرای عباسی شده و از لحاظ سبک معماری در بین هتل های درجه اول دنیا در زمان حاضر بی نظیر و منحصر به فرد است.

دو سنگاب در داخل مدرسه چهارباغ قرار دارند؛ یکی در سرسرای ورودی و دیگری در صحن مدرسه.
۱- سنگاب سرسرای ورودی از جنس سنگ پارسی است و بر روی آن کتیبه صلوات بر چهارده معصوم به خط ثلث برجسته در لوحه های کوچکی کنده کاری شده است. همچنین بر طبق کتیبه، سنگاب در ماه شعبان سال 1110 (قمری) توسط سنگ تراشی به نام «محمد طاهر» ساخته شده است. در وسط دو لوح آخر عبارات زیر به خط نستعلیق وجود دارد: "کتیبه اقل الطلبة محمد مهدی الحسینی عفی عنه" (در شهر شعبان المعظم سنه 1110 به اتمام رسید عمل کمترین محمد طاهر)
۲- سنگاب موجود در صحن مدرسه روبروی ایوان جنوبی قرار گرفته و آنهم از جنس سنگ پارسی است. کتیبه این سنگاب به شرح زیر است: "وفق حضرت امام حسین صلوات الله و سلامه علیه نمود این سنگاب را حاجی ابوالحسن اردکانی فی شوال المکرم سنة تسعین و الف" بر طبق کتیبه، سنگاب را در سال 1090 (قمری) ساخته اند. از آنجایی که سال ساخت مدرسه چهارباغ بین سالهای 1116 (قمری) و 1126 (قمری) و در زمان حکومت سلطان حسین صفوی است، چنین استنباط می شود که سنگاب قبل از ساختمان مدرسه در جای دیگری قرار داشته و بعدها به صحن مدرسه انتقال داده شده است.

بنای این مدرسه، سیاحان و جهانگردان خارجی را تحت تأثیر جاذبه های خود قرار داده، این مطلب را نوشته ها و خاطرات آنان تأیید می کند. به طوریکه برخی از آنها، مدرسه را با عبارتی همچون سحر آمیز، جذاب و دلپذیر توصیف کرده اند. اما وجه تسمیه مدرسه به سلطانی به این علت است که در زمان شاه سلطان حسین ساخته شده و بدین جهت مدرسه چهارباغ نامیده می شود که در خیابان چهارباغ واقع شده است. وجه تسمیه مدرسه مادر شاه نیز این است که مادر شاه سلطان حسین چند کاروانسرا و بازار و سایر نهادهای اقتصادی را وقف بر آن کرده است.

مدرسه چهارباغ به صورت چهار ایوانی می باشد. نمای خارجی عمارت شامل سردری رفیع و با شکوه و زیبا است. هفده طاق نمای دو طبقه آجری در اطراف در ورودی خودنمایی می کنند. سردر ساختمان، مزین به کاشی های ریز و ظریف، همراه با مقرنس های پر نقش و نگار و خطوط مختلف است که بخش ورودی بنا را تشکیل می دهد. کتیبه سردر به خط نستعلیق سفید بر زمینه کاشی لاجوردی است که تاریخ 1112 را بر خود دارد و به وسیله عبدالرحیم جزایری کتابت شده است. در اصلی مدرسه که با طلا و نقره تزئین شده، نمونه بارز هنر زرگری و قلمزنی است که در دوران صفویه به نهایت تعالی و تکامل رسیده. بر دو لنگه چپ و راست این در، به خط نستعلیق بسیار زیبا و به صورت برجسته، اشعاری نوشته شده که خطاط این اشعار محمد صالح اصفهانی، خوشنویس برجسته آن عصر است. قسمت داخلی مدرسه شامل هشتی، ورودی، حیات داخلی، گنبد، مناره و اطاق ها است. زیباترین قسمت مدرسه از نظر آنوبانینی کاشیکاری هشتی ورودی آن است.

ایوان ها و حجره های صحن چهار ایوانه مدرسه، رو به باغی پر درخت قرار دارند که جویباری به نام نهر فرشادی از میان آن می گذرد. در اصفهان این گونه نهرها را مادی می گویند. مادی فرشادی، شعبه ای از زاینده رود است. صحن مدرسه چهارباغ نمونه کامل یک معماری درون گرا و بومی به شمار می رود.حجره هایی در دو طبقه و در فواصل ایوان های مدرسه ساخته شده که اختصاص به سکونت طلاب علوم دینی داشته است. اکثر این حجره ها دارای نقشه یکسانی است که از یک اتاق نشیمن در جلو و قسمتی به صورت صندوقخانه در عقب و قسمتی به نام بالاخانه تشکیل می شود. در جلوی این حجره ها ایوان زیبا و خوش طرحی قرار دارد. در جبهه شمالی مدرسه، ایوان شمالی با دهانه نسبتا عریض و ارتفاع زیاد قرار دارد که در جبهه مقابل آن گنبد و مناره های ایوان جنوبی دیده می شود.

کتیبه فوقانی داخل گنبد به خط عبدالرحیم جزایری خوش نویس عصر صفویه می باشد. تمامی سطوح داخلی بنا به قطعات کوچکی تقسیم می شود که با کاشی تزئین شده است. منبر دوازده پله مدرسه که یکپارچه از سنگ مرمر ساخته شده از بهترین نمونه های هنر حجاری و سنگتراشی آن روزگار است. در کنار این منبر، محراب نفیس و بسیار زیبای مدرسه قرار دارد که کتیبه بالای محراب و منبر نیز به خط عبدالرحیم جزایری است.

شبستان مسقف مدرسه چهارباغ که در ضلع شرقی مدرسه واقع شده با درب منبت کاری بسیار نفیسی به محوطه زیر گنبد مربوط می شود. در این شبستان سه محراب وجود دارد که کتیبه های اطراف آنها را محمد مؤمن الحسینی به سال 1118 ه.ق کتابت کرده است. مدرسه چهارباغ دارای کتابخانه کم نظیر و با ارزشی بوده که در حمله افغانها نابود شده است. این کتابخانه با کتب بسیار نفیس و کمیاب در اختیار طلاب علوم دینی و سایر پژوهشگران و محققین آن روزگار بوده است.

مدرسه چهارباغ اصفهان که پس از پیروزی انقلاب اسلامی "مدرسه علمیه امام صادق (ع)" نامگذاری شد، در حال حاضر به آموزش طلاب علوم دینی و حجره های آن نیز همانند عصر صفویه به اقامت طلاب اختصاص دارد.

دیدگاه‌ها  

غزاله
+1 #7 غزاله 1395-07-26 23:35
واقعا ممنون،خیلی به این عکسا احتیاج داشتم.
مدیریت کلبه هنر
0 #6 مدیریت کلبه هنر 1394-07-24 11:23
سلام، ببخشید دقیق متوجه نشدیم، اگر امکان داره فارسی تایپ کنید.
namdar
0 #5 namdar 1394-07-23 18:37
salam man paln o 4 nama baraye sakhte makete masjedo misakhtam mishe komakam konid? :-)
مدیریت کلبه هنر
0 #4 مدیریت کلبه هنر 1393-08-17 13:55
سلام، ممنون از لطفتون
ما هر عکس و مطلبی که بدست بیاریم تمامش را در سایت قرار می دهیم بخصوص بناهای ایرانی را. در حال حاضر تصاویر بیشتری از این بنا در اختیار نداریم.
shiva
0 #3 shiva 1393-08-14 16:02
سلام مطالبتون عالیه میشه چندتا عکس بیشتر به ایمیلم بفرستید ممنون میشم چون واسه پروژه م لازم دارم
مدیریت کلبه هنر
0 #2 مدیریت کلبه هنر 1393-07-17 11:09
سلام، خواهش می کنیم ;-)
مینا
+2 #1 مینا 1393-07-11 19:53
سلام مرسی واقعا برای مطالب عالیتون

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

پربیننده ترین ها

نوشته های پدربزرگ

"اگر کسی بخواهد به تعریف معماری امروز بپردازد باید تعریف خود را با شمردن کارهایی که معماری بدان نمی پردازد آغاز کند. معماری، حالت و ادامه جهان، نفی هرج و مرج و ماجرایی در بطن غیر ارادی است ." ژان نوول

افراد آنلاین

ما 90 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

تبلیغات متنی

طراحی سایت و سی دی کاتالوگ با قیمت استثنایی- 09155570533