مقبره خواجه ربیع

مقبره خواجه ربیع در میدان امام حسین، خیابان خواجه ربیع شهر مشهد، استان خراسان رضوی قرار گرفته است. این بنا مقبره ربیع بن خثیم، از زهاد هشت گانه صدر اسلام است.

ربیع بن خثیم از تابعین بوده و به گفته بعضی مورخان، در زمان خلافت حضرت امام علی(ع)، در نواحی ری ریاست داشته و فرماندار قزوین بوده است. تاریخ وفات او را سالهای 61 و 63 گفته اند. این بنا به دستور شاه عباس اول صفوی و به کوشش الغ رضوی خادم احداث شده و کتیبه های صفوی آن به خط علیرضا عباسی است.

رو به روی ورودی باغ خواجه ربیع، آب انباری وجود دارد که ساخت آن به ام کلثوم خانم و به کوشش میرزا صدرالدین و به دوره شاه سلیمان صفوی نسبت داده شده است. آقا محمد صادق، مستاجر موقوفه بقعه خواجه ربیع، آن را از مال خود تعمیر کرده است.

این بنا که از آثار نیمه اول قرن یازدهم هجری قمری و از بناهای مهم دوره شاه عباس صفوی در خراسان است، در میان باغی وسیع قرار دارد که در گذشته وسعت بیشتری داشته است. گنبد کاشی کاری بقعه را در سال 1347 شمسی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی مرمت کرده است. این اثر در تاریخ 15 دی 1310 با شماره ثبت 142 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. این بنا به توصیه شیخ بهایی توسط شاه عباس صفوی در نیمه اول قرن هجری ساخته شد.

شاه عباس صفوی در اوایل سده یازده قمری با توصیه و مشورت شیخ بهایی دستور احداث مقبره ای باشکوه برای خواجه را صادر کرد. اساس بنای فعلی مقبره خواجه ربیع همان است که در سال های 1026 تا 1031 ه.ق به امر شاه عباس و با سرپرستی یکی از سادات رضوی مشهد به نام "میرزا افلغ" احداث شده است. آرامگاه خواجه ربیع یکی از ابنیه زیبا، دیدنی و متبرک است که به همین علل همه وقت مورد توجه و مراجعه اهالی مشهد و زائران و مسافرانی است که به مشهد مشرف می شوند. با توجه به زمان درگذشت خواجه، وی از زمره قدیمی ترین رجال مدفون در پیرامون شهر کنونی مشهد است. مدفن او طی چهارده قرن گذشته همواره محلی محترم و زیارتگاه عموم مسلمانان بوده است.

روستایی که باغ آرامگاه خواجه در آن واقع شده «حسین آباد خواجه ربیع» نام دارد و از جمله موقوفات مزار خواجه می‌باشد. اداره باغ و مزار خواجه ربیع در قرن اخیر بر عهده آستان قدس رضوی است، در حالی که پیش از آن متولی خاص داشته است. در وقفنامه قابل تأملی که از مدرسه پریزاد مشهد با تاریخ 823 ه.ق باقی است، بانی آن مدرسه (پریزاد خانم) از اعقاب خواجه ربیع معرفی کرده است. باغ خواجه ربیع یکی از قبرستان های مهم شهر مشهد نیز می باشد. جد قاجارها (فتحعلی خان) نیز که در سال 1139 ه.ق توسط نادرقلی افشار در همان باغ کشته شده در زیر گنبد مقبره خواجه مدفون است.

طرح آرامگاه در نمای بیرونی هشت ضلعی و در درون چهار ایوانی است. از انتهای ایوان های اضلاع بزرگ راهروهایی به درون باز شده اند. بر فراز بنا گنبد فیروزه ای رنگ قرار گرفته است که ارتفاع گنبد تا کف 18 متر می باشد. گنبد بنا دو پوششه و پوشیده از کاشی های زیبای فیروزه ای و درون بنا هم مزین به نقاشی های طلایی رنگ است. از میان ديوار و پشت ايوان هاى چهارگانه اصلى، چهار ورودى وجود دارد که به شاهنشين ها راه دارند و ورودى اصلى از يک ايوان بلند تشکیل گردیده است که در دو طاق نما در پايين و بالا ايجاد شده و در میان طاق نماها، در ورودى و پنجره مستطيل شکلى جاسازى گشته. همچنین نماى خارجى بنا نیز، از تزئينات جالب و چشمگيرى برخوردار است که عمده تزئينات آن به صورت معقلى انجام شده و تزئينات کاشی کارى در زیر ایوان نیز، به مجموعه بنا جلوه خاصى بخشیده.

بقعه خواجه ربیع از نظر هنری نیز جایگاه والایی دارد؛ زیرا کاربرد کاشی های الوان در نمای خارجی، نقاشی های طلایی رنگ بر رویه دیواره داخلی و نیز دو کتیبه به خط علیرضا عباسی -خوشنویس بزرگ عهد صفوی- جلوه خاصی به آن بخشیده. این دو کتیبه زیبا در داخل گنبد و ساقه خارجی آن سال های احداث و تزیین بنا را می نمایاند. کاشی کاری بنا از نوع یک رنگ و معرق و زیر رنگی است که نقش های زیبای هنری و گیاهی و کتیبه ها را شکل داده اند.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

logo-samandehi

" معماری وجود خارجی ندارد. تنها اثر معماری است که وجود دارد. معماری در ذهن موجود است. شخصی که یک کار معماری انجام می‎دهد، در حقیقت آن را به روح معماری عرضه می‎کند... روحی که سبک نمی‎شناسد، تکنیک نمی‎شناسد، متد نمی‎شناسد و تنها منتظر آن است که خود را به معرض نمایش بگذارد. بدین ترتیب معماری تجسم واقعیات غیر قابل سنجش می‎باشد." لویی کان

طراحی سایت های پویا و سی دی کاتالوگ های تمام فلش- 09155570533

ارائه خدمات چاپ، کپی و صحافی فنر با قیمت ویژه در مشهد- 09352220688